STEFAN KUDELSKI - LAUREATEM NAGRODY SKRZYDEŁ
FESTIWALU FILMU POLSKIEGO W AMERYCE

Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce (Polish Film Festival in America), który odbywa się w Chicago od 8 do 23 listopada br., uhonoruje swoją prestiżową nagrodą Skrzydeł Stefana Kudelskiego, znakomitego szwajcarskiego konstruktora pochodzenia polskiego. Nagroda przyznawana jest artystom polskim i pochodzenia polskiego za wybitne osiagnięcia w dziedzinie sztuki filmowej poza Polską, za "rozwinięcie skrzydeł." Po raz pierwszy otrzymuje ją przedstawiciel myśli technicznej. Nagrodę przyznaje międzynarodowe gremium Board of Governers pod przewodnictwem Krzysztofa Kamyszewa, założyciela i i honorowego przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego festiwalu. Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce jest największą polską cykliczną imprezą filmową poza Polską. Odbywa się od 20 lat, w ciągu których pokazano blisko tysiąc polskich filmów.

Stefan Kudelski urodził się 27 lutego 1929 roku w Warszawie w rodzinie o tradycjach inżynierskich; w jego rodzinie było kilku profesorów politechniki. Jego ojciec studiował architekturę, ale pracował w przemyśle chemicznym. Matka była antropologiem.

Stefan Kudelski

W roku 1939 Kudelscy uciekli z ogarniętej wojną Polski i przez Węgry dotarli do Francji, gdzie młody Stefan kontynuował naukę. Ojciec Kudelskiego jako oficer polski w służbie czynnej brał udział we francuskim ruchu oporu, ale po wykryciu przez Niemców miejscowej siatki, po raz kolejny musiał uciekać wraz z rodziną, tym razem do Szwajcarii. Za swoje zasługi oboje rodzice Stefana Kudelskiego zostali uhonorowani francuskim odznaczeniem wojennym Croix de Guerre.

W Szwajcarii młody Stefan Kudelski podjął naukę w szkole średniej Ecole Florimont w Genewie i jeszcze przed jej ukończeniem poważnie zainteresował się elektroniką. Zbudował własne laboratorium, w którym zajmował się m.in. urządzeniami do ekstrakcji pyłów z powietrza przy użyciu generatora wysokiej częstotliwości lub do mierzenia dokładności zegarów przy użyciu generatorów kwarcowych. Od 1948 studiował fizykę i inżynierię fizyczną na politechnice w Lozannie.

W tym samym czasie na rynek weszły pierwsze magnetofony magnetyczne. Stefan Kudelski już wtedy zdawał sobie sprawe z potencjału wykorzystania pamięci taśmy magnetycznej do automatycznej kontroli urządzeń. W 1950 roku skonstruował pierwszy komercyjny prototyp magnetofonu o nazwie Nagra. W 1953 model ten został ulepszony poprzez zastosowanie mechanicznych filtrów do wyrównywania różnic pomiędzy prędkościami taśmy. Nowopowstały model magnetofonu, Nagra II, szybko stał się podstawowym typem magnetofonu używanego przez studia filmowe na całym świecie. Jednym z pierwszych filmów długometrażowych, podczas realizacji którego wykorzystano ten magnetofon był film "Czarny Orfeusz" z 1959 roku. Kudelski wypróbował wiele systemów do synchronizacji kamery z magnetofonem. W 1958 roku wprowadzono na rynek nowy model nagrywarki, Nagra III. Niezwykła trwałość tego urządzenia, niezawodność oraz stabilność prędkości przesuwu taśmy magnetofonowej, osiągnięta dzięki nowatorskiej technologii nagrania tonu pilotowego równolegle z nagrywanym dźwiękiem, przyczynily się do ogromnego sukcesu nowego modelu.

Wynalazki Kudelskiego zrewolucjonizowały przemysł filmowy. Magnetofony Nagra gwarantowały precyzyjną synchronizację dźwięku z taśmą filmową, zapewniając tym samym studyjną jakość dźwięku podczas nagrań w plenerze. Za swoje osiągnięcia Stefan Kudelski otrzymał cztery nagrody amerykańskiej Akademii Filmowej - statuetki Oscara (1965,1977, 1978, 1990) ponadto dwie nagrody przemysłu rozrywkowego Emmy, Złoty Medal L. Warnera i wiele innych znaczących wyróżnień.

W 1991 roku Stefan Kudelski przekazał pałeczkę synowi Andre, rezygnując z funkcji prezesa i CEO Kudelski Group.

Zawsze z dumą podkreślał swoje polskie pochodzenie i korzenie rodzinne.

W poprzednich latach laureatami Skrzydeł byli m.in. Andres Bukowiński, Paweł Edelman, Agnieszka Holland, Sławomir Idziak, Jan A.P. Kaczmarek, Janusz Kamiński, Krzysztof Kieślowski, Wojciech Kilar, Jan Lenica, Roman Polański, Andrzej Seweryn. Zeszłoroczny laureat nagrody Skrzydeł Allan Starski odbierze ją w tym roku w czasie ceremonii otwarcia festiwalu 8 listopada w kinie AMC River East 21.