Przegląd filmów dokumentalnych Macieja Drygasa
na 18. Festiwalu Filmu Polskiego w Ameryce

Maciej Drygas, jeden z najwybitniejszych polskich dokumentalistów, będzie gościem 18. Festiwalu Filmu Polskiego w Ameryce. W ramach przeglądu jego twórczości zostaną pokazane cztery wybitne dokumenty: USŁYSZCIE MÓJ KRZYK (1991), STAN NIEWAŻKOSCI (1994), GŁOS NADZIEI (2002) oraz najnowszy JEDEN DZIEŃ W PRL (2005). Projekcje tych filmów z udziałem autora, który spotka się z publicznością, odbędą się 7 i 8 listopada o godz. 20:45 w kinie Galeryjnym Towarzystwa Sztuki (1112 N. Milwaukee Ave. w Chicago).

Filmy Macieja Drygasa odznaczają się nadzwyczaj uniwersalnymi wartościami. Traktują o prawach jednostki do wolności wypowiedzi, jej walce z ograniczeniami systemu totalitarnego. Są niejako "krzykiem wolności". Cechuje je pasja w poszukiwaniu prawdy połączona z odpowiedzialnością twórcy, który opowiada się po stronie wartości humanistycznych. Błyskotliwa dokumentacja, szukanie śladów, poznawanie ludzi, dochodzenie do prawdy wydaje się najważniejszym dla Drygasa etapem w procesie tworzenia filmu. To staranne przygotowanie materiału owocuje efektem końcowym, który uzmysławia niemal nieograniczone możliwości kina dokumentalnego w uzyskaniu głębokiego a zarazem syntetycznego obrazu życia społecznego w określonym momencie historii.

Maciej Drygas (ur. 1956 w Łodzi) ukończył słynny moskiewski Instytut Kinematografii w 1981 roku. Był asystentem i współpracownikiem Krzysztofa Zanussiego i Krzysztofa Kieślowskiego (m.in. przy "Przypadku"). Od 1991 r. realizuje filmy dokumentalne i programy radiowe, za które otrzymał wiele znaczących nagród (m.in. nagrodę "Feliksa" Europejskiej Akademii Filmowej dla najlepszego filmu dokumentalnego w Europie w roku 1991 dla "Usłyszcie mój krzyk").

7 listopada godz. 20:45

STAN NIEWAŻKOŚCI jest niezwykłym obrazem upadku sowieckich marzeń o podboju kosmosu, odsłaniającym jednocześnie osobiste doznania radzieckich kosmonautów.
Kosmos poraził ich, widok Ziemi - zaskoczył i zachwycił. Doznawali uniesień, choć wszystko było trudne: praca w stanie nieważkości i w ciasnym wnętrzu, problemy z fizjologią, pragnienie kobiety, tęsknota. Przeżyc tych jednak nie oddaliby za nic. Byli dumni. Dumny był cały naród radziecki, dowodząc politycznym przeciwnikom swej wyższości. Podbój kosmosu powszedniał. Aż runął mur dzielący świat na dwa wrogie obozy i zaczęły się kłopoty. Zabrakło pieniędzy na kontynuowanie programu kosmicznego. Na Bajkonurze sterczą w niebo rdzewiejące konstrukcje. Po stepie poniewierają się szczątki kapsuł. W takim właśnie momencie Maciej Drygas dotarł do sześciu radzieckich kosmonautów. Rozmawiał z konstruktorem rakiet, pionierem medycyny kosmicznej, odnalazł uczestników eksperymentów medycznych. Udało mu się również uzyskać dźwiękowe fragmenty seansów łączności Ziemi ze stacją orbitalną i zarejestrowane na dyktafonie dzienniki kosmonauty Polakowa, nigdy wcześniej nie pokazywane materiały archiwalne. Z tego bogatego, a miejscami wręcz sensacyjnego materiału skonstruował fascynujący film. Po mistrzowsku buduje w nim nastrój zachwytu kosmosem i radości spełnionych marzeń, by złamać go, odsłaniając tajemnice okrutnych eksperymentów medycznych, z całą bezwzględnością prowadzonych na ludziach i zwierzętach, a potem przyciemnić go jeszcze bardziej pokazując tragedię katastrof i śmierci i wreszcie zakończyć goryczą zawodu, bezsensu i pustki.

JEDEN DZIEŃ ŻYCIA PRL ma miejsce 27 września 1962 roku. Tego dnia nie zdarzyło się w PRL nic szczególnego. Prognoza pogody przewidywała zachmurzenie umiarkowane. Ponad 1600 obywateli przyszło na świat, około 600 zmarło. Dzień jak co dzień. "Trybuna Ludu" na pierwszej stronie zamieściła wywiad z wiceministrem przemysłu chemicznego oraz informację o uroczystym koncercie artystów z ZSRR, na który przybyli przedstawiciele partii i rządu.
Słowem, szara codzienność. Autor ponad rok zbierał dokumentację do tego filmu. Powstała interesująca opowieść o czasach, które wydają się tak odległe, a zarazem ciągle tak bardzo znajome.

8 listopada godz. 20:45

USŁYSZCIE MÓJ KRZYK to opowieść o samospaleniu, które wydarzyło się 8 września 1968 r. podczas dożynek na Stadionie X-lecia na znak protestu "przeciw totalnej tyranii zła, nienawiści i kłamstwa opanowującego świat", podpalił się 60-letni Ryszard Siwiec, księgowy z Przemyśla. Jego ofiara nie została zauważona przez publiczność na trybunach. W archiwach zachował się siedmiosekundowy skrawek taśmy, na którym operator Polskiej Kroniki Filmowej przypadkowo utrwalił tragiczne wydarzenie. W filmie wykorzystano fragmenty autentycznego nagrania zarejestrowanego przez Siwca na dwa dni przed samospaleniem. Zanim podpalił swój nasączony benzyną garnitur, zdążył jeszcze rozrzucić kilkanaście ulotek z protestem przciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji. Ciężko poparzonego Siwca przewieziono do szpitala, gdzie w kilka dni później zmarł. Nazwisko Siwca nie znalazło się na pierwszych stronach polskich ani zachodnich gazet. Przez wiele miesięcy milczała również rozgłośnia Wolnej Europy. Kiedy ponad pół roku później na placu Vaclava w Pradze samospalenia dokonał Jan Palach, świat był wstrząśnięty. Na podstawie dokumentów, zwierzeń najbliższych i relacji naocznych świadków autor filmu próbuje odpowiedzieć na pytania, jakimi motywami kierował się Siwiec, jakim był człowiekiem i jak należy określić popełniony przez niego czyn. Z tych dokumentów i wypowiedzi wyłania się portret człowieka honoru, nie godzącego się na kompromisy, którego okrutna śmierć miała być protestem przeciwko panującemu systemowi.

GŁOS NADZIEI traktuje o Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, która rozpoczęła emisje audycji z Monachium w 1952 roku w przekonaniu, że swobodny dostęp do informacji służy sprawie wzajemnego zrozumienia w świecie. Tej wrogiej z punktu widzenia władzy ludowej, rozgłośni słuchali ludzie w całej Polsce: w miastach, miasteczkach i wsiach, słuchali dorośli i młodzież. Zasiadali codziennie przed odbiornikami radiowymi, aby poszeżyć horyzont wolności. Władza chcąc ograniczyć dostęp do wolnej informacji, uruchomiła natychmiast w całym kraju gęstą sieć stacji zagłuszających. Setki specjalistów od świtu do nocy, dyżurowało przy nadajnikach, które emitowały na częstotliwościach Radia Wolna Europa jazgotliwy dźwięk modulacji zakłócających. Czy udało się w ludziach zabić ten głos?

Autorem programu filmów dokumentalnych 18. Festiwalu Filmu Polskiego w Ameryce jest Krzysztof Kamyszew, twórca festiwalu i jego wieloletni dyrektor, autor licznych retrospektyw polskiego dokumentu w Stanach Zjednoczonych, obecnie zaś prezes i dyrektor Międzynarodowego Chicagowskiego Festiwalu Filmu Dokumentalnego

Bilety kosztują $ 8.50 ($ 7.50 bilety zniżkowe) na każdy program obejmujący projekcje dwóch filmów. Można je nabywać na stronie internetowej www.pffamerica.com, w kasie festiwalu pod numerem 773-486-9612 oraz w miare dostępności na godzinę przed seansem w kasie kina.

Kino Galerii 1112 posiada niewielki bezpłatny parking.

komunikat w wersji PDF

STAN NIEWAŻKOŚCI
1994, 57 min.
reż. Maciej Drygas
film dokumentalny

JEDEN DZIEŃ ŻYCIA PRL
2005, 59 min.
reż. Maciej Drygas
film dokumentalny

USŁYSZCIE MÓJ KRZYK
1991, 46 min.
reż. Maciej Drygas
film dokumentalny

GŁOS NADZIEI
2002, 58 min.
reż. Maciej Drygas
film dokumentalny